Stress

Inleiding

Stress maakt deel uit van het leven. Iedereen voelt zich wel eens onder druk staan en als die druk maar niet te groot is, kan dat goed zijn. Dan stroomt de adrenaline door ons lichaam zijn we in staat tot betere prestaties. Te veel stress kan echter schadelijk zijn voor de gezondheid. Als u ermee leert omgaan, kunt u profiteren van de voordelen die stress biedt en u tegelijkertijd beschermen tegen mogelijke nadelige gevolgen voor uw gezondheid.

Wat is stress?

Stress is het gevolg van het feit dat we ons voortdurend moeten aanpassen aan veranderingen in ons leven. Alles wat onze dagelijkse routine - ten goede of ten kwade - verandert, kan stress teweegbrengen. Stress stelt eisen aan onze geestelijke en lichamelijke vermogens en kan zowel positieve als negatieve gevoelens oproepen. Uit onderzoek is gebleken dat mensen ook tekenen van stress kunnen vertonen na gebeurtenissen die over het algemeen als positief worden ervaren: trouwen, zwanger worden, promotie maken of opslag krijgen.
Natuurlijk komt stress ook voor na negatieve gebeurtenissen zoals het overlijden van de partner, een scheiding of een ongeluk. Ook werkomstandigheden kunnen ongezond veel stress veroorzaken, zoals werken onder hoge druk, te veel maar ook te weinig werk of werk dat saai en eentonig is.

Oorzaken van stress

Er bestaan veel verschillende omstandigheden die tot stress kunnen leiden.
Meestal is de balans tussen inspanning en ontspanning verstoord. U heeft te veel hooi op uw vork genomen. Als u te hard werkt en daarnaast te weinig tijd neemt voor ontspanning en plezier maken, raakt het lichaam gestresst omdat u er meer van eist dan het aankan.
Emoties en belangrijke levensgebeurtenissen, zowel positieve als negatieve, kunnen stress veroorzaken. Onenigheid, verdriet, ruzie, maar ook grote blijdschap: het zijn allemaal oorzaken van stress. In de "top 10" van stressvolle gebeurtenissen staan zaken als het verlies van een partner of familielid, ziekte of ongeval, ontslag en een gevangenistraf, maar ook meer postieve gebeurtenissen als huwelijk, zwangerschap en geboorte en pensionering.
Veranderingen in de hormoonhuishouding: er zijn perioden in het leven dat het lichaam sterk beïnvloed wordt door hormonale veranderingen. In de puberteit is dit bij jongeren het geval en hebben zij soms het gevoel dat iedereen tegen hen is en dat niemand begrijpt wat zij doormaken. Voor sommige vrouwen geldt dat zij elke maand, vlak voor de menstruatie, en soms ook na de geboorte van een kind en in de overgang aan stemmingswisselingen lijden. Ook mannen kunnen op een bepaald moment last krijgen van het feit dat het mannelijk geslachtshormoon (testosteron) daalt. Al deze gevoelens kunnen op rekening van veranderingen in de hormoonhuishouding worden geschreven en zijn een oorzaak van stress.
Chronische ziekten, lichamelijke beperkingen en allergieën kunnen grote stress in het lichaam teweegbrengen. Omgekeerd leidt stress uiteindelijk vaak tot een grotere vatbaarheid voor infecties en andere ziekten. Wanneer u om de haverklap verkouden bent, kan dat een teken zijn dat het tijd is om de accu weer op te laden.

De aanpak van stress

De eerste stap in de aanpak van stress is te herkennen en te érkennen dat u last heeft van stress. Ga bij uzelf te rade wat de oorzaak van stress in uw geval zou kunnen zijn. Neemt u te veel hooi op uw vork? Kunt u nee zeggen als dat nodig is? Gunt u zichzelf wel voldoende tijd voor ontspanning en leuke dingen? Hebben één of meerdere negatieve gebeurtenissen u het zicht op de positieve dingen in uw leven ontnomen?
Maak voor uzelf een lijstje van de dingen die inspanning kosten en stress veroorzaken, en zet daarnaast een lijstje van zaken die u ontspanning en plezier opleveren. Het kan helpen een tijdje een dagboek bij te houden om wat meer zicht te krijgen op de punten die op uw lijstje moeten komen.
Bekijk vervolgens hoe u de balans tussen inspanning en ontspanning en tussen draaglast en draagkracht weer kunt herstellen. Dat is vaak een kwestie van gericht plannen, strepen in de agenda en goede voornemens ook echt uitvoeren. Meer bewegen? Plak dan eindelijk eens die lekke fietsband! Een avondje uit? Bestel kaartjes en reserveer een tafel in het restaurant. Meer tijd voor uzelf? Meldt u af voor een avond vergaderen en gun uzelf een vaste vrije avond. Uw ziekte beperkt u in uw bewegingsvrijheid? Accepteer dat u met een rollator over straat moet. De voorbeelden zijn eindeloos.
Bedenk dat kleine veranderingen makkelijker zijn uit te voeren dan grote en toch een groot effect kunnen hebben. Probeer positief te denken en schrap "Ja, maar" uit uw woordenboek.
Vraag hulp als dat nodig is: aan vrienden, familie of collega's of aan professionele zorgaanbieders zoals uw huisarts of bedrijfsarts. Bijna iedereen maakt in zijn leven wel eens een stressvolle periode mee, dus u bent echt niet de enige. Het kan ook helpen uw problemen met een maatschappelijk werker, een psycholoog of psychotherapeut te bespreken. Schaam u daar niet voor, achteraf hebben mensen vaak spijt dat ze die stap niet jaren eerder gezet hebben.

Meer informatie

Doe de stresstest om een indruk te krijgen over hoe u met de stress in uw leven omgaat.

Lees de veelgestelde vragen over stress.